PUBLIKACJE

Ochrona prawnokarna postępowań restrukturyzacyjnych przed negatywnymi zachowaniami dłużnika

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, stanowiąca implementację do polskiego porządku prawnego zasady drugiej szansy, przewidziała również formalnie jedynie dwa nowe przepisy o charakterze prawnokarnym. Ich celem ma być ochrona prawidłowego toku postępowań insolwencyjnych.

Chodzi oczywiście o art. 399 i 400 p.r., statuujące odpowiedzialność karną dłużnika lub osoby upoważnionej do jego reprezentowania za czyny związane z bezprawnym zakłócaniem przepływu informacji gospodarczych, finansowych i prawnych z przedsiębiorstwa dłużnika do organów postępowania restrukturyzacyjnego. Ich liczba, jak i zakres regulacji mogą wydawać się na pierwszy rzut oka niewystarczającymi dla zapewnienia właściwego funkcjonowania procesu restrukturyzacji, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jego specyficzne uwarunkowania.

Wszak jest ono częstokroć wszczynane z opóźnieniem w stosunku do pewnych idealistycznych założeń ustawodawcy (o czym świadczyć może choćby wysoki procent umorzeń postępowań restrukturyzacyjnych, traktowanych przez dłużników jako ostatnia deska ratunku przed upadłością), a dłużnik jeszcze przed jego otwarciem znajduje się w skrajnie anormalnej sytuacji gospodarczej. Z jednej strony prowadzenie w jej ramach zwykłej działalności gospodarczej jest niemal wykluczone (choćby z uwagi na prowadzone egzekucje komornicze, czy braki kadrowe lub towarowe). Z drugiej zaś w okresie bezpośrednio poprzedzającym wszczęcie odpowiedniego postępowania restrukturyzacyjnego (a częstokroć również w okresie jego trwania) sam dłużnik posiada rozbieżne interesy od tych właściwych jego przedsiębiorstwu, a pośrednio także od interesów swoich wierzycieli. Ten brak koherentności zamiarów kierujących Dłużnikiem z – w pewnym sensie – idealistycznymi założeniami ustawodawcy, prowadzi nierzadko do podejmowania przez niego całego szeregu czynności, których celem pozostaje maksymalna ochrona jego prywatnego majątku (względnie majątków osób dla niego bliskich), nawet jeśli równocześnie prowadzić by to miało do pogorszenia się perspektyw restrukturyzacji.

Pomimo że powyższe założenie w mojej ocenie nie wymaga głębszego uzasadnienia, czy wykazania, będąc czymś całkowicie naturalnym (a nawet zrozumiałym) i dostrzegalnym prima vista, poprzestanę jedynie w niniejszej pracy na próbie przedstawienia konsekwencji prawnych negatywnego zachowania się dłużnika w ramach toczącego się postępowania restrukturyzacyjnego w oparciu o przepisy karne ustawy insolwencyjnej. W szczególności poprzez wyświetlenie złożoności tych porozrnie prostych i nielicznych atrybutów jurydycznych leżących w ich dyspozycji, którymi mogą dyscyplinować dłużnika, a w przypadku gdy dopuścił się on już określonych czynów, domagać się wyciągnięcia wobec niego właściwych konsekwencji prawnych. Tylko bowiem w stosunkowo rzadkich przypadkach przestępnego zachowania się dłużnika lub osoby uprawnionej do jego reprezentowania kwalifikacja prawna tych czynności zostanie wyczerpana wyłącznie przez przywołanie dyspozycji art. 399 lub 400 p.r. Znacznie częściej konieczne będzie wskazywanie zbiegu tych regulacji z właściwymi przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 Kodeks karny . Rola tego aktu prawnego w zakresie ochrony prawidłowego toku postępowania restrukturyzacyjnego jest tym większa, gdy weźmie się pod uwagę, że część ogólna Kodeksu karnego przewiduje również instytucje rozszerzające krąg podmiotów odpowiedzialnych za czyny zabronione. W tym także te, które przyjęło się określać jako tzw. przestępstwa indywidualne, gdzie karalność sprawcy zależy od spełnienia przez niego w chwili czynu pewnych szczególnych cech.

Rzecz jasna poniższe rozważania nie będą miały oczywiście na celu skatalogowania wszystkich możliwych wariantów wykorzystania przez organy postępowania wprowadzonych norm prawnokarnych,. Ich celem jest jedynie podkreślenie, że przepisy karne zgromadzone w Prawie restrukturyzacyjnym nie mogą być odczytywane jako całokształt środków o charakterze penalnym, służących ochronie postępowań insolwencyjnych. Stanowią one bowiem w rzeczywistości dopełnienie bardziej ogólnych norm, które nie tylko nie ulegają „wyłączeniu” podczas restrukturyzacji, ale uzyskują w jej ramach szczególne znaczenie.

Przepisy karne ustawy Prawo restrukturyzacyjne

Nie sposób nie zacząć od wyliczenia tych prawnokarnych instrumentów, które zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego wprost przez ustawę Prawo restrukturyzacyjne. Wbrew pozorom lista ta nie wyczerpuje się na przywołaniu dyspozycji art. 399 i 400 p.r. W rzeczywistości bowiem w ich skład powinniśmy również zaliczyć te sytuacje, w których odpowiedzialność karna związana jest (czy też raczej, może być) ze złożeniem odpowiednich oświadczeń wiedzy.

W efekcie kompletna lista czynów karnoprawnych w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. kształtuje się następująco:

  • Złożenie fałszywych lub zatajenie prawdziwych informacji przed sędzią komisarzem, nadzorcą lub zarządcą – określony w art. 399 Prawa restrukturyzacyjnego;
  • Niewydanie zarządcy ksiąg rachunkowych lub innych dokumentów dotyczących majątku dłużnika – określony w art. 400 Prawa restrukturyzacyjnego;
  • Złożenie fałszywego oświadczenia, że informacje zawarte we wniosku o otwarcie przyśpieszonego postępowania układowego są zupełne i prawdziwe – konstruowane w oparciu o art. 228 ust. 1 w zw. z art. 203 ust. 1 p.r. w zw. z art. 233 § 1 i 6 k.k.;
  • Złożenie fałszywego oświadczenia, że informacje zawarte we wniosku o otwarcie postępowania układowego są zupełne i prawdziwe – konstruowane w oparciu o art. 266 ust. 3 w zw. z art. 228 ust. 1 w zw. z art. 203 ust. 1 p.r. w zw. z art. 233 § 1 i 6 k.k.;
  • Złożenie fałszywego oświadczenia, że informacje zawarte we wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego są zupełne i prawdziwe – konstruowane w oparciu o art. 284 ust. 3 w zw. z art. 228 ust. 1 w zw. z art. 203 ust. 1 p.r. w zw. z art. 233 § 1 i 6 k.k.;

(…)

To jest tylko fragment publikacji. Szczegóły poniżej.

Autor publikacji:

Robert Fluder
Adwokat
Kancelaria FKK Fluder Klocek Kochański Adwokaci i Radcowie Prawni S.K.A

Materiał ukazał się nakładem kwartalnika:

Doradca Restrukturyzacyjny nr 11 (1.2018)
dnia 16 czerwca 2017

Zobacz wersję PDF: kliknij tutaj

Więcej na temat publikacji na stronie: www.kidr.pl